De termen idee en concept worden te pas en te onpas voor, door en achter elkaar gebruikt en soms – nog erger – gecombineerd: conceptidee of ideeconcept. Als productontwerper spreek ik bijna dagelijks met mensen die een baanbrekend idee/concept (denken te) hebben. In alle gevallen gaat het om een nieuw te ontwikkelen product, maar de geestesvrucht wordt vaak in zeer wisselende bewoording gepresenteerd.

Sommigen spreken over een meesterlijk idee waar ‘we’ zonder al teveel moeite op z’n minst miljoenen mee gaan verdienen, terwijl anderen stellig geloven dat hun life-changing concept alleen nog even in de computer gezet moet worden. Buiten het feit dat het ontwikkelen van een product niet samengaat met de beschrijvingen ‘zonder al teveel moeite’ en ‘alleen nog even’ wil ik het hebben over het fundamentele verschil tussen een idee en een concept.

Een idee is een in woord of beeld vastgelegde gedachte of mening. Het kan een schets zijn, een paar woorden of een uitgesproken zin. Zolang het in je hoofd zit, is het een gedachte. Als het er uitkomt, wordt het een idee. Een idee wordt geboren. Ideeën worden geboren uit mensen, ideeën zijn persoonlijk. Mensen vinden het leuk om met ideeën bezig te zijn. Terecht, het is ook leuk. De bedrijven en organisaties waar deze mensen werken willen graag innovatief zijn, of ieder geval als zodanig te boek staan. Dus gaan we lekker brainstormen, ideeën genereren. Hartstikke leuk. Als teambuilding activiteit tenminste. Duizend post-its met aardappelsnoepjes die naar aardbei smaken. In ieder geval innovatiever dan bowlen. Verder heb je er geen bal aan. Ideeën zijn waardeloos… an sich.

Het zit namelijk zo. Op het moment dat een idee geboren wordt, verlaat het zijn container. De gedachte verlaat het hoofd. Zonder container wordt een idee vluchtig. Doe je er niets mee, dan verdwijnt het vanzelf. Gecombineerd met andere ideeën wordt een idee al wat gewichtiger. Door verschillende ideeën te groeperen en aan elkaar te plakken creëren we enige waarde. Maar zo’n kluwen ideeën heeft ook een container nodig, sterker nog, een context. Een context geeft houvast en een doel. Voor wie is het? Wat maakt het uniek? En wat mag het kosten?

Zodra een groep ideeën een duidelijk beschreven context en doel heeft, wordt het een concept. Een concept heeft in tegenstelling tot een idee veel waarde. Het is nog steeds geen concreet product, maar heeft wel alle ingrediënten in zich om dat te worden. Met de juiste executie – lees: investeringen in tijd en geld – kan een goed concept omgezet worden in een succesvol product. Thomas Edison zei het al: “The value of an idea lies in the using of it.”

Ook de oudheid biedt uitkomst. Idee komt van het Griekse idio-, hetgeen het individuele of het afzonderlijke betekent. Concept is een samentrekking van het Latijnse voorvoegsel con- (=samen) en captum, de voltooid verleden tijd van het werkwoord dat nemen of vatten betekent. Kijkend we naar de huidige economische situatie hadden we het ook al kunnen voorspellen. Net als het land waar het vandaan komt, is een idee waardeloos.

Laten we denken in concepten, is dat een idee?